Kurucuyu değerlendirmek: tutku değil, kayıt

Kurucu değerlendirme listelerinin ilk maddesi genellikle “tutku ve bağlılık” olur. Bu maddeyi kullanmıyorum. Bir toplantıda heyecanlı görünen kurucu ile işini gerçekten bitiren kurucu arasında, o toplantıda gözlemlenebilir bir fark yoktur. Sunum yapmayı öğrenmiş herkes ikna edici durur. Ekim 2011’de Drawium’u kurduğumda ben de ikna ediciydim; şirketi Mayıs 2012’de kapattım.

Yerine üç şeye bakıyorum: kurucunun bitirdiği işler, kendi ürettiği ölçümler, ve kontrol edemediği bir karar karşısında ne yaptığı. Üçü de görüşmede değil, kayıtta durur.

Bitirdiği iş, başlattığı iş değil

Bir kurucunun geçmişini okurken aradığım cümle “şunu kurdum” değil, “şunu bitirdim ve şu sonucu verdi”. İkisi arasındaki fark, erken aşamada elinizdeki tek gerçek sinyaldir.

Drawium’da kurucu ortağım Özgür Saygın Bican’dı ve üç geliştirici işe alıp yönettim. İşe alma, yönetme ve bir ürünü kullanıcının eline verme, bir fikri anlatmaktan farklı bir yetenek kümesidir. Ürünümüz, site sahibinin kendi sitesine özel üretilen bir JavaScript kütüphanesini adres çubuğuna yapıştırıp turu tarayıcıda kurmasını sağlıyordu — yani kurulum adımı bile bir ürün kararıydı ve birinin onu bitirmesi gerekiyordu.

Bu yüzden kurucuya sorduğum ilk somut soru şudur: son on iki ayda ürüne giren ve bugün hâlâ ayakta olan en büyük parçayı kim yazdı, ne kadar sürdü, ne değiştirdi. Cevap üçüncü şahıslarla doluysa, kurucunun rolü koordinasyondur; bu kötü değildir ama ekipte üretimi yapan kişinin kim olduğunu bilmeniz gerekir.

Kendi ürettiği ölçüm

İyi kurucunun ayırt edici özelliği, kimsenin istemediği bir ölçümü kendi başına çıkarmış olmasıdır. Bu, alan bilgisinin gerçek olup olmadığını gösterir.

2011 yazında Facebook’ta Reklam Optimizasyonu ekibinde stajyerdim. Tıklama oranı tahmin modeli üzerinde çalışırken kullanıcının arkadaş sayısının tahmini belirgin biçimde iyileştirdiğini fark ettim; oradan başlayarak sosyal özellik çıkarımı çalışmasını yürüttüm ve bulduğum 11 yeni özellik eski modele göre ciddi iyileşme sağladı. Kimse benden “arkadaş sayısına bakar mısınız” diye istememişti. Bu tür bir hareketin bir kurucunun geçmişinde olup olmadığı, “alan uzmanı” ifadesinden çok daha bilgilendiricidir.

Kurucuya bunu şöyle sorabilirsiniz: bu pazarda herkesin yanlış bildiği bir şey var mı, ve doğrusunu nereden biliyorsunuz. İyi cevap bir kanaat değil, bir ölçüm ya da bir sayımdır.

Kontrol edemediği kararlar

Erken aşamada kurucu, sonucu belirleyen kararların çoğunu vermez. Bir yatırımcı görüşmeyi keser, bir kurum izin vermez, bir rakip aynı hafta para toplar. Değerlendirilmesi gereken şey bu olayların olup olmaması değil, kurucunun sonrasında ne yaptığıdır.

Drawium’da ilgileniyormuş gibi davranan bir Avrupalı yatırımcı, ürün vizyonumuzu not aldıktan sonra bir ay önce rakibimiz WalkMe’ye yatırım yaptığını söyledi. WalkMe daha sonra 15 milyon dolar topladı ve San Francisco’ya, benim çalıştığım Udemy ofisinin iki blok ötesine taşındı. Bu olayın bizim elimizde olan tarafı yoktu; elimizde olan taraf, o bilgiyi aldıktan sonra ne yaptığımızdı.

Teknik yetkinlik tek başına bir şey kurtarmıyor

Kurucunun teknik gücü, değerlendirmede en kolay ölçülen ve en fazla abartılan kalemdir. Kivi Video’yu Haziran 2021’de kurdum; video sunucusunu, önbellekleme sistemini, video kodlama sistemini ve sitenin neredeyse tamamını tek başıma yazdım. En kalabalık anımızda sekiz kişiydik. Mart 2022’de kapattık, çünkü Türkiye’de insanlar kamera karşısına geçip kendini kaydedip kitlelere göndermek istemiyordu.

Yani ürünün yazılmış olması, ürünü isteyen birinin var olduğunu göstermiyordu. Kurucunun teknik yetkinliğini not edin, ama onu pazar sorusunun cevabı yerine koymayın. Teknik güç, yanlış cevaba daha hızlı ulaşmanızı da sağlar.

Değerlendirme notunda ne durmalı

Kurucu bölümünü yazarken kendime dört satır bırakıyorum: bitirdiği en büyük iş ve sonucu; kendi ürettiği bir ölçüm; kötü haber karşısındaki son davranışı; ekipte kimin ne yazdığı. Bu dört satırın hiçbiri sıfat içermez.

Şirketle anlaşmaya varırsanız aynı değerlendirme sözleşmeye de yansımalıdır. Kurucu hakedişi ve hak kazanma takvimi, kurucunun kalıcılığına dair kanaatinizi ölçülebilir bir şarta çeviren yerdir. Kanaat kalır, şart yazılır.