Yedi yıllık geri bildirim döngüsünü nasıl kısaltırsınız

Bir işi hızlı öğrenmenin şartı, yanlış yaptığınızda bunu kısa sürede öğrenmenizdir. Melek yatırımcılığın en zor tarafı tam olarak burada: kararı bugün veriyorsunuz, sonucu yıllar sonra görüyorsunuz. Udemy hissesini yedi yıl tuttum. O yedi yıl boyunca kararın doğru olup olmadığına dair elime düzenli bir bilgi gelmedi.

Bu sürede yüz karar daha veriyorsunuz ve hiçbirinin karnesi elinizde olmuyor. Strateji geliştirmek, bu boşluğu kapatmanın yollarını kurmak demek.

Sonucu değil, ara sinyalleri izleyin

Çıkış yıllar sonra gelir ama şirketin gidişatına dair sinyaller çok daha erken gelir. Yeni bir tur açılması, ekibin büyümesi ya da küçülmesi, ürünün yön değiştirmesi, satın alma haberleri. Bunların hiçbiri getiri değil, ama hepsi kararınız hakkında bilgi taşıyor.

Bunu takip etmenin pratik yolu, portföydeki her şirket için otomatik uyarılar kurmak: şirketin adıyla birlikte “yatırım aldı”, “satın alındı” gibi ifadeleri içeren arama uyarıları. Yatırım yaptığınız ürünün internet trafiğini ölçen araçlar da benzer bir iş görür. İkisinin de amacı aynı: yedi yıl boyunca hiçbir şey duymamak yerine, altı ayda bir gerçek bir gözlem almak.

Bir uyarı da vereyim: bu veriye çok sık bakmak faydadan çok zarar veriyor. Haftalık dalgalanma ders çıkarmanızı engelliyor. Ayda bir bakmak, gidişatı görmeye yetiyor.

Karar yazılı değilse geri bildirim işe yaramaz

Uyarılar bir haber getirdiğinde işe yaraması için, o haberi karşılaştıracağınız bir şeyin olması gerekir. O şey, yatırım anında yazdığınız notunuzdur: neden yatırım yaptığınız, doğru çıkması gereken varsayım, yanlış olduğunu size gösterecek gözlem.

Bir buçuk yıl sonra insan kendi gerekçesini hatırlamıyor. Notu okuyup haberi yanına koyduğunuzda ise geriye tek bir soru kalıyor: hangi varsayım tuttu, hangisi tutmadı. Öğrenme buradan çıkıyor.

Az veriyle çıkarım yapmanın dürüst hâli

Udemy’de yorumları sıralamak için kullandığım yöntem Wilson skoru güven aralığının alt sınırıydı. Sorduğum soru şuydu: elimdeki oylara bakınca, gerçek olumlu oy oranının en az ne olduğundan %95 eminim.

Aynı soru portföy için de sorulabilir. Sekiz yatırım yaptınız ve biri iyi gidiyor. Bunun anlamı isabet oranınızın sekizde bir olması değil; küçük bir örneklemin izin verdiği aralığın çok geniş olması. Sekiz karardan strateji değişikliği çıkarmak, elinizdeki veriye taşıyabileceğinden fazla iş yüklemektir.

Bunu bilmenin pratik faydası şu: erken dönemde stratejinizi sonuçlara göre değil, sürecinize göre düzeltin. Sonuçlar yeterince veri biriktiğinde konuşur.

Tezi yılda bir kere yazın

Yatırım tezinizi yılda bir kere baştan yazın. Hangi sektörlere, hangi aşamada, hangi çek büyüklüğüyle girdiğinizi ve bunun sebebini. Sonra bir önceki yılın metniyle yan yana koyun.

Değişiklik varsa sebebini yazın. Sebebi “piyasa değişti” ise bu bir sebep değildir; hangi gözlemin sizi değiştirdiğini yazın. Bu tek alışkanlık, stratejinin moda takibine dönüşmesini engelliyor.

En büyük kaldıraç anlaşma akışında

Seçme kabiliyetinizi geliştirmek zordur ve yavaş sonuç verir. Önünüze gelen şirketlerin kalitesini yükseltmek daha hızlı sonuç verir. Yatırım yapılabilir proje akışı iyileşmeden tarama kriterlerini sıkılaştırmak, yalnızca daha az yatırım yapmanızı sağlar.

Akışı iyileştirmenin bilinen yolları var: melek grupları, sendikalar, hızlandırıcı programlarının demo günleri ve daha önce yatırım yaptığınız kurucuların tanıştırdığı yeni kurucular. Sonuncusu en verimlisi ve tamamen sizin daha önceki davranışınıza bağlı.

Anlattıkça ölçütünüz netleşir

Öğrenmeyi hızlandıran ikinci alışkanlık, bildiğinizi başkasına anlatmak. 2023’te “Melek Yatırımcı Olmak” adlı bir kurs ve topluluk yürüttüm; aynı yılın Nisan ve Mayıs aylarında YouTube kanalıma melek yatırımcılık ve kitle fonlaması üzerine altı video koydum.

Asıl faydası dinleyen tarafta değildi. Kendi ölçütlerimi cümle hâline getirmek zorunda kaldım ve sözlü olarak savunabildiğim bazı kriterlerin yazıya dökülünce ayakta kalmadığını gördüm. Bir yatırım gerekçesini bir başkasına anlatamıyorsanız, o gerekçe genellikle gerekçe değil, sezgidir.

Okumak şart, yeterli değil

Bu alanda okunacak çok şey var ve okumadan başlamak yanlış. Ama okuyarak öğrenilecek bir iş de değil. Öğrenmenin bir bedeli var ve o bedel ilk kararlarınızın bir kısmına yazılıyor.

Buradan çıkan sonuç, erken ve küçük başlamak. Araba kullanmayı okuyarak öğrenemezsiniz; direksiyona geçmeniz gerekir. Aceleci olmak ise ayrı bir konudur ve pahalıdır.