Takip turu, bir önceki turun raporlarında kazanılır

Yeni tur, sunumun hazırlandığı hafta başlamaz. Bir önceki turdan sonra gönderdiğiniz on iki güncellemede başlar. Masaya oturduğunuzda mevcut yatırımcıların ne yapacağı çoktan bellidir; siz sadece bunu duymamışsınızdır.

Mevcut yatırımcı yeni turun ilk sinyalidir

Yeni bir yatırımcının sorduğu ilk soruların biri şudur: bu turda mevcut yatırımcılar da var mı. Cevap hayırsa, kalan bütün cevaplarınız bu ilk cevabın gölgesinde okunur. Şirketi en yakından tanıyan taraf para koymuyorsa, dışarıdan bakan birinin bunu görmezden gelmesi için sebep yoktur.

Bu yüzden mevcut yatırımcıların tavrını tur açılmadan önce öğrenmek gerekir. Soru “katılır mısınız” değil, “hangi koşulda katılırsınız” olmalı. İkincisi size bir eşik verir; birincisi nezaket cevabı verir.

Orantılı hak bir hak, taahhüt değil

Orantılı haklar, yatırımcıya mevcut payını korumak için yeni turda yatırım yapma imkânı tanır. İmkân tanır — zorunluluk getirmez. Takip yatırımı kararı melek yatırımcı tarafında çoğu zaman şirketin performansından bağımsız bir sebeple, kalan sermayenin dağılımıyla verilir. Melek yatırımcıların önemli bir kısmı sermayesinin tamamını ilk çeklere harcar ve takip turuna ayıracak parası kalmaz.

Kurucu tarafında bunun anlamı şudur: ilk turda çek yazan on kişiden kaçının takip için parası olduğunu bilmeniz gerekir. Bu, kapanış görüşmesinde sorulabilecek bir sorudur ve sorulmadığı için yıllar sonra sürpriz olur.

Köprü, planın parçası olduğunda köprüdür

Tur beklenenden uzun sürerse köprü finansmanı gündeme gelir. Zamanında konuşulduğunda makul bir araçtır; nakit iki ay kala konuşulduğunda ise şartları karşı taraf yazar. Kural basit: yeni tura, en az altı aylık nakit ömrünüz varken başlayın. Kalan süre kısaldıkça pazarlık gücünüz aynı hızda erir.

Takip turunu hazırlayan üç kayıt

Yeni turdan altı ay önce elinizde üç şey olmalı. Birincisi, aynı satırlarla gönderilmiş güncelleme serisi: bu seri, büyümenin gerçekten olduğunu ya da olmadığını sunumdan bağımsız olarak gösterir. İkincisi, önceki turda verdiğiniz sözlerin listesi ve her birinin karşısına yazılmış sonuç — tutulan söz kadar tutulamayan sözün de yazılı olması, karşı tarafta güven üretir. Üçüncüsü, bu turda toplanacak paranın hangi eşiğe kadar yeteceği.

Üçüncüsü en çok atlananı. “On sekiz ay nakit” bir cevap değildir. Cevap şudur: bu para ile hangi sayıyı hangi seviyeye çıkaracaksınız ve o seviye bir sonraki turu açmaya yeter mi. Bu soruyu cevaplayamayan tur, kapansa bile bir sonrakinde aynı yerde tıkanır.

Çıkış bir olay değil, uzun bir tutma süresidir

Mart 2014’te Udemy hisselerini hisse başına 0,02 dolardan, 1.000 dolarlık aldım. Yedi yıl tuttum. Bu pozisyondan 1 milyon dolar kazandım.

Bu sonucun içinde bir zamanlama zekâsı yok. İçinde tutma süresi var. Erken aşama hisseleri likit değildir; değerin oluşması yıllar alır ve arada birden fazla tur, birden fazla seyreltme ve birden fazla kötü çeyrek geçer. Kurucu olarak yatırımcınıza anlatmanız gereken de budur: bu pozisyonun ufku çeyrek değil, yıl.

Çıkış stratejisi hakkında ilk turda yazılı bir plan yapmak gerçekçi değil. Gerçekçi olan, hangi tür alıcıların bu şirketi neden almak isteyeceğini bir cümleyle söyleyebilmek. Cevap yoksa, şirketin kendi kendine para kazanması gereken bir şirket olduğunu kabul etmek gerekir.

Ara likidite meselesi

İkincil piyasa işlemleri, uzun tutma sürelerinin baskısını azaltır. Türkiye’de erken aşama hisseleri için derin bir ikincil piyasa yok; paya dayalı kitle fonlaması yoluyla toplanan paylarda ise devir, platformun ve düzenlemenin çizdiği çerçeveye tabi. Yatırımcınıza baştan “bu payın kısa vadede satılabileceği bir yer yok” demek, sonradan tartışılmasından iyidir.

Bir sonraki incelemeye bugünden hazırlanmak

Yeni tur ya da satın alma geldiğinde karşı taraf özenli inceleme yapar ve ilk istediği belge pay defteridir. Pay defterinde takvime bağlanmamış bir danışman payı, ayrılmış bir kurucunun elinde duran büyük bir dilim ya da kaydı düzgün tutulmamış bir dönüştürülebilir senet varsa, tur o satırda yavaşlar.

Semantica’yı Mayıs 2014’te kurduk ve tohum yatırımı aldık; dokuz ay sonra şirket sona erdi. Kısa ömürlü şirketlerde bile bu kayıtların düzgün tutulmuş olması, kapanışı haftalar yerine günler meselesi yapar. Belge düzeni bir muhasebe alışkanlığı değil, sonraki turun hızıdır.