Batırdığım üç şirket

Drawium’u Mayıs 2012’de kapattım, Favogue’u Şubat 2015’te, Coinium’u Ağustos 2018’de. Üçünün de çalışan bir ürünü vardı. Kapanma sebepleri birbirinden farklıydı ve hiçbiri mühendislikle ilgili değildi.

Aradaki altı yılda öğrendiklerimin tamamı para, zamanlama ve kendi kararlarımla ilgili.

Drawium: anlattığımız her şeyi not aldılar

Drawium’u Ekim 2011’de Ankara’da Özgür Saygın Bican’la kurduk. Ürün, tek satır kod yazmadan bir web sitesine rehberli tur eklemeyi sağlıyordu: site sahibi kendi sitesi için üretilmiş bir JavaScript kütüphanesini adres çubuğuna yapıştırıyor, turu doğrudan tarayıcının içinde kuruyordu.

Dışarıdan bakınca tablo iyiydi. 28 Ocak 2012’de, 1.500 başvuru arasından E-tohum 15’e seçildik. Wall Street Journal röportaj yaptı. Hacker News ana sayfasında beşinci sıraya çıktık. Üç geliştirici işe alıp yönettim, 1.500 web sitesi sahibine ulaştık. Sahibinden.com, Doğan Online, Türk Ekonomi Bankası ve Yemeksepeti ürünü kullanmayı planlıyordu.

Yatırım tarafında ise o yıllarda Türkiye’de e-ticaret dışına para koyan neredeyse kimse yoktu. İlgileniyormuş gibi davranan bir Avrupalı yatırımcı çıktı. Uzun toplantılar yaptık, ürünün nereye gideceğini tek tek anlattık, o da not aldı. Sonunda söylediği şey, bir ay önce rakibimiz WalkMe’ye yatırım yapmış olduğuydu.

WalkMe sonrasında 15 milyon dolar daha topladı ve San Francisco’ya taşındı. Ofisleri, benim daha sonra Udemy’de çalıştığım ofisin iki blok ötesindeydi.

O toplantılardan aklımda kalan şey öfke değil, bir ayrım. Bir yatırımcı görüşmesi aynı anda iki şeydir: bir değerlendirme ve bir bilgi aktarımı. O yaşta ikincisinin farkında değildim. Bugün de aynı yerde olsam anlatırdım, çünkü ilgilenen tek yatırımcıya “anlatmam” demek mümkün değil; ama yol haritasının tamamını ilk toplantıda değil, ikincisinde açardım.

Mayıs 2012’de kapattık. Aynı aylarda okulum bitiyordu; 2007’de kazandığım beş yıllık ve dört yıllık burslar da süresini dolduruyordu. Karşımdaki şirket bizden daha fazla sermayeyle çalışıyordu. Tek başıma devam edebileceğime dair elimde bir sebep kalmamıştı; Haziran 2012’de Udemy’ye katılıp San Francisco’ya taşındım.

Ürünün nasıl çalıştığı ve kapatma kararının ayrıntısı Drawium sayfasında duruyor.

Bir iki bin dolarla kurulmuş şirket hikâyeleri

Bir iki bin dolarla başlayıp büyümüş girişim hikâyeleri anlatılır. Bunların çoğunu abartılmış buluyorum. Birkaç kez denedim; imkânsıza yakın.

Özellikle Türkiye gibi paranın değerli olduğu ve bir şey satmanın zor olduğu bir yerde, uçurumdan atlayıp düşerken uçak yapmaya çalışmak fazla riskli. İki makul yol var: ya bir işte çalışırken kurmak, ya da en az bir iki yıl yetecek parayla başlamak.

Bunun Drawium’daki karşılığı çok somut. Dört büyük şirket ürünü kullanmayı planlıyordu, ama o ölçekte bir kurumda bir aracın devreye girmesi hukuk, güvenlik ve ürün ekiplerinden ayrı ayrı geçmek demek. Her biri haftalar, bazen aylar alıyor. O ayları finanse edemiyorsanız planlamakla imzalamak arasındaki mesafeyi kapatamazsınız. Sermaye orada bir gösteriş kalemi değil, satın alınmış zamandır.

Semantica: araç çalıştı, kimse görmedi

Semantica’yı Mayıs 2014’te San Francisco’da kurduk. Fotoğraftaki kıyafetleri tanıyan bir araç yazdık ve tohum yatırımı aldık. Tanıma tamamen tarayıcı tarafında çalışıyordu; bir kıyafeti etiketlemek 10 saniyenin altında sürüyordu. Aracın etrafına da Favogue’u kurduk: günlük moda ilhamı için bir fotoğraf paylaşım platformu.

Bunu tek bir hikâye olarak anlatıyorum ama aslında iki şirketti. Favogue’u Şubat 2015’te bıraktık ve aynı aracı bu kez telefona taşıdık: Monet Labs adıyla Standout. Fotoğraftaki kıyafetin üstüne çift dokunup onu ayrıca beğenebiliyordunuz, her parçanın altına ayrı yorum bırakabiliyordunuz. Plan, adres ve kart bilgisini saklayıp keşiften satın almaya tek tıkla geçmekti. Standout Mayıs 2016’da kapandı.

Buradaki asıl hatam sıralamaydı. Teknoloji tarafını abartıp topluluk kurma tarafına gereken yatırımı yapmadım. Elimde çalışan bir yetenek vardı ve ondan bir ürün çıkarmaya çalıştım; oysa yola insanların zaten yaptığı bir şeyden çıkmam gerekiyordu.

Ürün fena değildi. Ama cebinizde para, ortada takipçi yokken kullanıcı bulmak son derece zor. Bir girişim için en büyük tehdit rakip değil, kimsenin ondan haberinin olmaması — bunu Favogue’da öğrendim.

İkinci hata doğrudan bende. O yıllarda dikbaşlı bir gençtim ve hep kendi bildiğimi okudum. Girişimci olmak için bundan bir miktar gerekiyor; bendeki miktar fazlaydı. Reddettiğim bir yatırım teklifi oldu ve sebebi ürünle ilgili değildi: o yatırımcıyla çalışmak istemedim. Şirketin başarılı olma ihtimalini o kararla kendim düşürdüm.

Standout’un kapanmasının görünen sebebi ayrıca kaydedilmeye değer: Gilt’in kurucu ortağı ve CEO’su Alexis Maybank tam olarak aynı fikirle Project September’ı çıkardı. İkisinin ayrıntısı Favogue ve Standout sayfalarında.

Coinium: beş ay

Coinium’u Nisan 2018’de San Francisco’da kurdum. Fikir tek cümleydi: kripto almak isteyen ama hangi coini alacağını bilmeyen biri, işi bilen birinin kurduğu portföye tek seferde yatırım yapabilsin. İsteyen kendi portföyünü kurabilsin, isteyen başkasınınkine para koyabilsin.

Çözemediğimiz şey güvendi. Tanımadığınız birinin listesine para koymanız gerekiyordu ve biz buna profil sayfası, kuruluşundan bu yana getiri satırları ve altın renkli bir “Approved Investor” rozetiyle cevap vermeye çalıştık. Güven rozetle üretilmiyor; sicille üretiliyor, sicil de zaman istiyor. Bizim beş ayımız vardı.

Coinium Ağustos 2018’de bitti. Neden kapandığını buraya yazmıyorum, çünkü o ayların elimde belgelenebilir bir kaydı yok. Coinium sayfası da aynı sebeple o boşluğu açık bırakıyor.

Üçünden geriye kalan

Zamanı satın alacak parayı baştan hesaplayın. Bir aracı satmak, o aracı yazmaktan uzun sürer. Kurumsal bir müşteride imzaya giden yol aylarla ölçülür ve o ayların maliyeti ekibin maaşıdır. “Ürün hazır olunca yatırım gelir” cümlesi tersinden işliyor: yatırım, ürünün satılabileceği süreyi satın almak için var.

Yeteneği değil, tekrar eden bir davranışı ürüne çevirin. Elinizde çalışan bir teknoloji varsa ona “bununla ne yapılabilir” diye sormayın. Cevap her zaman bulunur ve cevabı arayan kişi aracın işe yaradığına zaten inanmıştır. Ben bu soruyu iki şirket üst üste sordum.

Kendi yolunuzu çizin, ama fırsatları kaçırmak pahasına değil. Girişimcinin kendi bildiğini okuması bir dereceye kadar iş görüyor. O dereceyi geçtiğinizde kaybettiğiniz şey haklılığınız değil, masadaki teklif oluyor.

Kapanan şirketler bugün elimdeki en kullanışlı kayıt. Hiçbiri kötü ürün yüzünden kapanmadı; üçü de ürünün dışındaki bir sebeple kapandı ve o sebepler baştan görülebilir cinstendi. Aynı meseleye yarışma refleksi tarafından bakmıştım: doğru cevabı bulmak üründe kazanmak değil, yarışmaya girme hakkı veriyor. Gerisini sermaye, dağıtım ve zamanlama belirliyor.