Bireysel melek, melek grubu, süper melek: farkı ne yapar

Melek yatırımcı tiplerini çek büyüklüğüne göre sıralayan listeler işe yaramıyor, çünkü kurucunun karşılaştığı asıl fark orada değil. Fark üç soruda toplanıyor: kararı kim veriyor, karar ne kadar sürüyor, ve para geldikten sonra kim çalışıyor.

Bireysel melek: hızlı karar, dar sermaye

Bireysel melek kendi parasını, kendi kararıyla koyar. Kimseye danışma zorunluluğu olmadığı için tek bir görüşmeden sonra evet diyebilir; aynı sebeple hiçbir gerekçe göstermeden hayır da diyebilir. Kurucu açısından en hızlı kapı budur.

Sınırı da aynı yerden gelir. Bireysel bir meleğin bir şirkete ayırabileceği tutar, portföyünün bütününe göre küçük kalmak zorundadır; aksi hâlde çeşitlendirme bozulur. Ben bugüne kadar 100’den fazla girişime yatırım yaptım ve bunun anlamı, tek bir şirkete büyük tutar koymamam demek. Şirket iyi gidip büyük bir tur açtığında bireysel meleğin oranını koruyacak sermayesi çoğu zaman olmaz.

Melek grubu: ortak eleme, yavaş karar

Melek grubu sermayesini ve inceleme işini bir araya getiren bir topluluktur. Başvurular birlikte elenir, sunumlar ortak toplantıda dinlenir, yatırıma çoğunlukla üyeler kendi adına katılır.

Yeni başlayan bir yatırımcı için buradaki asıl değer şartlar değil, eğitimdir. Başkasının incelemesini izlemek, kendi incelemenizi yapmaktan daha hızlı öğretir. Kurucu tarafında bedeli süredir: on kişinin ortak kararı, tek kişinin kararından yavaş çıkar. Grup dinamiğinin ikinci bedeli, herkesin aynı yöne bakması; toplantıda ilk konuşan kişinin görüşü, sonrasındaki soruların şeklini belirleyebiliyor.

Süper melek: kendi parasıyla fon gibi çalışan kişi

Süper melek, kendi parasıyla bir fon büyüklüğünde ve sıklığında yatırım yapan, girdiği şirketlerde kurumsal yatırımcı gibi aktif rol üstlenen kişidir. Getirdiği şey sermayeden çok görüş açısıdır: yılda çok sayıda tur gördüğü için piyasadaki fiyatı ve şartları sizden iyi bilir.

Karşılığında beklentisi de kurumsaldır. Düzenli raporlama, net bir çıkış düşüncesi ve çoğu zaman şartlarda daha sıkı bir pazarlık. Küçük bir turda süper meleğin koyduğu şartlar, sonraki turların şartlarını da belirler.

Sendikasyon lideri: kararı devrettiğiniz kişi

Sendikasyonda deneyimli bir yatırımcı turu bulur, inceler, pazarlık eder; diğerleri onun arkasından gelir. Yatırımcılar çoğunlukla özel amaçlı bir araç üzerinden girer ve şirketin pay defterinde tek bir satır görünür.

Bu yapıda ödediğiniz bedel yalnızca para değil, karardır. Lider genellikle başarı primi ve masraf karşılığı alır; getiriniz bu kesintiden sonra kalan tutardır. Sendikasyona girmeden önce bakılacak şey şirket değil, liderin geçmişidir.

Kurucu için hangisi ne zaman doğru

Ürün henüz yarımsa ve gereken tutar küçükse bireysel melek en makul kapıdır; hız her şeydir. Turun büyüklüğü tek kişinin taşıyabileceğinin üzerindeyse grup ya da sendikasyon gerekir. Sektörünüz düzenlemeye, tedarik zincirine ya da uzun satış döngüsüne bağlıysa, o sektörü bilen bir süper meleğin çeki, aynı tutardaki başka bir çekten kıymetlidir.

Tek bir turda bunları karıştırmak da mümkün, ama karıştırdığınızda pay defterinizin nasıl göründüğüne bakın. Onlarca küçük ortağın doğrudan pay defterine yazıldığı bir şirket, sonraki turda avukatların ilk itiraz edeceği şeydir.

Karşınızdakinin hangisi olduğunu anlatan dört soru

Tip, kartvizitte yazmıyor. Anlamanın yolu dört soru sormaktır ve dördü de ilk görüşmede sorulabilir. Son on iki ayda kaç yatırım yaptınız. Kararı tek başınıza mı veriyorsunuz, yoksa bir yapıya mı sunuyorsunuz. Karar ne kadar sürer. Yatırımdan sonra portföyünüzdeki şirketlerle ayda kaç saat çalışıyorsunuz.

Dördüncü sorunun cevabı çoğu zaman ilk üçünden çok şey söyler. Cevaplar belirsizse, yatırımın gerçekleşme ihtimalini düşük tutun ve turu paralel yürütmeye devam edin. Bir yatırımcının kendi çalışma biçimini net anlatmaması, size ayıracağı zamanın da net olmayacağı anlamına geliyor.

Kitle fonlaması turunda kimin yanında duruyorsunuz

Platform üzerinden açılan bir turda yanınızdaki yatırımcıların kim olduğunu çoğu zaman göremezsiniz. Görebileceğiniz şey yapıdır: turdaki yatırımcılar tek bir araç altında mı toplanıyor, yoksa doğrudan pay defterine mi yazılıyor.

Bu ayrım oyunuzun kimin elinde olacağını ve payınızı ileride satmak istediğinizde kimin onayının gerekeceğini belirler. Kampanya belgelerinde iki satırdır ve turun geri kalanındaki bütün rakamlardan daha uzun süre sizi etkiler.